يكی از كارهای مورخان در نقد روايت‌كننده كدام است و كدام افراد عدم مطابقت يک روايت تاريخی بـا عقـل را دليلـی بـر بطـلان و نادرستی آن می‌دانستند؟
1 بررسی انگيزه‌ها و علائق راوی در بيان يک خبر ـ مقدسی و بيهقی
2 بررسی وجود فاصله زمانی و مكانی بين راوی و خبر ـ ابن‌اسفنديار و مقدسی
3 بررسی انگيزه‌ها و علائق راوی در بيان يک خبر ـ ابن‌مسكويه و مسعودی
4 بررسی وجود فاصلهٔ زمانی و مكانی بين راوی و خبر ـ يعقوبی و مسعودی