چه عاملی سبب شد تا عدهای از اروپاييان معتقد شوند كه دين با خردورزی و علم مخالف است و مانع تعقل، تجربه و حقوق انسان است؟
با اين كه بسياری از كشيشان و روحانيان از پيشگامان تحول بودند، اما سرسختی رهبران اصلی كليسا در مقابل نظريات جديد، سبب پيدايش اين عقيده شد كه دين با خردورزی و علم مخالف است و مانع تعقل، تجربه، قانون و حقوق انسان هاست و راه بيرون آمدن از اين وضع كنار گذاشتن دين و توجه به علم و دانش تجربی است.