مهم‌ترین اثر و پیامد گسترش سرزمینی اسلام در عرصهٔ دین و فرهنگ جلوه‌گر شد. زیرا از یک‌سو، دین اسلام به سرزمین‌های جدید معرفی شد و به تدریج مردم آن سرزمین‌ها مسلمان شدند؛ از سوی دیگر، ایران شام و مصر که دارای فرهنگ و تمدنی غنی و مردمان متمدن بودند، نقش به سزایی در شکل‌گیری و شکوفایی تمدن اسلامی ایفا کردند.