استاد درس «آمار و روش تحقيق» يكی از دانشگاهها، بسيار سختگير است و برای آزمون ميانترم به دانشجويان اعلام كرده كه اگر كسی نمرهٔ زير ۱۷ بگيرد، بايد اين درس را حذف كند، چون پايان ترم نمرهٔ قبولی را به او نخواهد داد. دانشجويان برای حل اين مشكل دور هم جمع شده و راهكارهای زير را ارائه دادند: الف) هركس بخشی از درس را خوب ياد بگيرد و در جلسۀ آزمون پاسخ سؤالات مربوط به قسمت خودش را پنهانی به ديگران نيز بدهد. ب) يكی از دانشجويان كه برادرش استاد همين درس است در جلسۀ آزمون از طريق گوشی همراه پاسخ سؤالات دشوار را از برادرش دريافت كند و به ديگران نيز بدهد. ج) درفرصت باقیمانده تا آزمون همگی جزوه و كتاب استاد را بخوانند و تمام تمرينهای آن را حل كرده و سپس بهصورت گروهی رفع اشكال كنند. پيشنهادهای ارائه شده هر كدام بيانگر كداميک از روشهای حل مسئله است؟
پيشنهادهای «الف و ب» با خطا همراه است، با روشهای غيرمنطقی صورت میگيرد و عمدتاً تابع نظر و احساس شخصی است. مهمتر از همه اينكه اجرای آن دستيابی به راهحل مسئله را تضمين نمیكند، پس «روش اكتشافی» محسوب میشود. اما پيشنهاد «ج» مبتنی بر محاسبات ذهنی، قواعد منطقی و نيازسنجی واقعی است و به همين دليل «روش تحليلی» محسوب میشود.