«تفكر عقلانی محض كه فاقد مشاهده باشد دارای اعتبار نيست»، «ذهن به مواد خام ادراكی كه از محيط به آن میرسد شكل و سازمان میدهد»، «دانش آدمی محدود به پديدههای مادی و مشاهدهپذير است.» اين تفكرات بهترتيب متعلق به كدام مكاتب میباشند؟
مكتب رفتارگرا كه موسوم به «مكتب تحصّلی» است، شناختی را ارزشمند تلقی میكنـد كه از طريق حس و تجربه به دست آيد و اين مكتب، تفكر عقلانی محض را چون قابليـت مشاهدهپذيری ندارد، پس معتبر نمیشناسد و دانش آدمی را محدود به پديدههای مادی و مشاهدهپذير میكند. در مقابل، مكتب «گشتالت» در شناخت، ذهن انسان فعال است و متأثر و منفعل از محيط و عوامل محيطی نيست، بلكه ذهن انسان به مواد خام ادراكی كه از محيط دريافت میكند شكل و سازمان میدهد.