اعتقاد به این که «انسان صاحب اراده‌ای آزاد است» یا «انسان مانند قطعه مومی در دورۀ تاریخی خود است» به ترتیب چه نتایجی به بار خواهد آورد؟
1 نسان دارای اختیار است و دارای قدرت تقییر - انسان مجبور به تابعیت از دورۀ تاریخی خود است.
2 انسان با این که صاحب اراده است از شرایط اقتصادی زمانۀ خود تأثیر می‌پذیرد - انسان مجبور به تابعیت از زمانۀ خود نیست.
3 انسان قادر به رهایی خویش از شرایط اقتصادی و اجتماعی زمانه‌اش نیست - انسان تابع طبقۀ اقتصادی، اجتماعی و تاریخی خود است.
4 انسان قادر به رهایی خویش نیست و تابع شرایط اقتصادی است - انسان از دورۀ تاریخی خود شکل می‌پذیرد.