به خدمت گرفتن حرکتهای پروتستانی توسط دولتهای سکولار غربی به چه انگیزهای صورت میگرفت؟ و چه مسیری عبور از جامعهشناسی تبیینی و روی آوردن به جامعهشناسی تفسیری را فراهم ساخت؟
قسمت اول: دولتهای سکولار غربی در حمایت از مبلغان مسیحی انگیزهٔ دینی نداشتند. آنها همانگونه که در ابتدا برای حذف قدرت کلیسا و ایجاد سیاست سکولار، حرکتهای پروتستانی را به خدمت گرفتند، در این مرحله، از تبلیغ مسیحیت برای گسترش جهانی قدرت خود استفاده کردند. آنان با تبلیغ مسیحیت، فرهنگ عمومی جوامع غیرغربی را دچار اختلال میکردند و از طریق سازمانهای فراماسونری نیز بر نخبگان سیاسی آن جوامع تأثیر میگذاشتند. قسمت دوم: این جامعهشناسان (نظریهپردازان کنش)، ویژگیهای دیگر کنش، یعنی اراده و ارزش را مهم میدانند، ولی آنها را برخاسته از آگاهی و تابع آن میبینند. همین نگاه مسیر را برای عبور از جامعهشناسی تبیینی و روی آوردن به جامعهشناسی تفسیری هموار ساخت. صفحههای 59 جامعهشناسی2 و 40 جامعهشناسی3