از اواسط دورهٔ قاجار، اندک اندک مباحثی در مورد علل شکست و عقب‌افتادگی ایران در جامعه مطرح شد و تغییراتی در جامعه و ادبیات اتفاق افتاد که طلیعۀ دوران بیداری بود. شاعران این دوره خود را وقف مردم کردند و به محتوا بیش از صور خیال و جنبه‌های شاعرانه توجه نمودند. تشریح گزینه‌های دیگر: گزینۀ «2»: مربوط به دورهٔ بازگشت گزینۀ «3»: مربوط به دورهٔ بازگشت گزینۀ «4»: مربوط به دورهٔ بعد از بیداری